De wandelgangen van notaris Jan de Vicq

Historische datum 1713-1752 | Notaris Jan de Vicq

Bij het controleren van akten van notaris Jan de Vicq kwamen wij erachter dat er meer informatie uit testamenten te halen valt dan alleen de juridische inhoud van de akte zelf. Hoe zag de week van een notaris er eigenlijk uit? Wie waren zijn klanten? Hoe vaak moest hij de deur uit? En wat was dan zijn route?

Op 25-jarige leeftijd begon notaris Jan de Vicq begin achttiende eeuw zijn eerste kantoor in zijn ouderlijk huis aan de Fluwelen Burgwal (nu: de Oudezijds Voorburgwal). Negen jaar later, in 1722, verliet hij het nest om zich te vestigen op het Rokin waar hij tot 1751 zou verblijven. Een jaar voordat hij overleed verhuisde hij zijn kantoor naar de Keizersgracht. De Vicq kwam niet uit een notarissengeslacht, zoals veel van zijn collega's; vader en grootvader waren beiden edelsmeden, afkomstig uit Hamburg.

De Vicq kan ook niet gerekend worden onder de echte grote jongens binnen het Alle Amsterdamse Akten project, zoals Salomon Dorper en Thierry Daniel de Marolles. Met een totaal van 8597 akten bleek Jan de Vicq echter wel de perfecte kandidaat. Hij werkte secuur en consistent; vooral als het ging om de testamenten, waarvan wij ruim ⅓ hebben onderzocht. Dag, tijdstip en locatie komen in vrijwel elk testament aan bod en De Vicq liet ook weten of zijn klanten hem op kwamen zoeken of andersom.

Hoe De Vicq zich dagelijks door de stad bewoog, weten we nog niet precies. Op wekelijkse basis is er echter veel duidelijk geworden. Door de week heeft De Vicq ongeveer evenveel testamenten per dag opgemaakt, in tegenstelling tot het weekend. Toch bleken zaterdag en zondag geen rustdagen, want ook op die dagen bezocht hij klanten of klanten hem. Bovendien was werken op de vroege ochtend of de late avond geen uitzondering. Hiertegenover stond mogelijk wel een lange lunch, want tussen 11:00 en 13:00 uur zijn vrijwel geen testamenten opgemaakt.

Van alle onderzochte testamenten is bijna 35% opgemaakt bij de mensen thuis. Sommige klanten woonden op steenworp afstand van De Vicq, maar hij heeft ook zeker flinke afstanden overbrugd. Het bleef alleen vaak bij één testament per dag. Daarnaast kwam 11% van de klanten ook van buiten Amsterdam. Dat varieert van locaties net buiten de stadspoorten van de stad tot een planter uit Berbice die bij De Vicq zijn testament heeft opgemaakt.

Toen deze locaties in een digitale kaart gezet werden, werd pas echt duidelijk hoe omvangrijk de klantenkring van De Vicq was. Ieder puntje op de kaart staat voor een testament, waarbij onderscheid gemaakt wordt tussen klanten die bij de notaris zijn verschenen en andersom. Hierbij hebben we gekozen om een huidige kaart te gebruiken en straatnamen die nu niet meer voorkomen te hertalen naar plekken in de stad van nu.

Kantoor Jan de Vicq De Vicq naar klantenLocatie klanten naar De Vicq


Ook wordt bij ieder punt meer informatie gegeven (indien mogelijk) over de testateuren, hun beroep, de locatie en de omstandigheden waarin de testamenten opgemaakt zijn. Door gebruik te maken van de doop-, trouw-, en begraafregisters hebben wij persoonlijke aspecten toegevoegd aan de levens van De Vicq's klanten. Zo weten we nu bijvoorbeeld dat Jacob Moelé en Anna Dorrens, binnenvader en binnenmoeder van het Lutherse weeshuis, in ondertrouw gingen op 15 mei 1699 en dat zij meer dan 30 jaar getrouwd zijn geweest. Of dat testateuren Adriaan de Lange en Eva van Naarden hun zoontje hebben laten dopen op 11 februari 1718.

Ondanks dat we de looproutes per dag van de notaris door deze informatie niet konden reconstrueren, is wel gebleken dat er een grote verscheidenheid aan informatie uit de testamenten gehaald kan worden. Met dit deel van het onderzoek hebben wij een eerste inkijkje gekregen in de klantenkring van Jan de Vicq Junior. We hebben gekeken naar de verhalen áchter de akten in plaats van ín de akten zelf. Positief verrast kunnen we zeggen dat dit een manier is waar nog veel mogelijkheden liggen om het notarieel archief te gebruiken.

Ons streven is om alle testamenten te verzamelen en te onderzoeken op dezelfde wijze. Hiermee hopen we de reikwijdte van De Vicq volledig in kaart te kunnen brengen en te kunnen achterhalen hoe hij zich door de stad bewoog.

Myrthe Bleeker en Micaela Cabrita da Palma zijn projectmedewerker bij Alle Amsterdamse Akten. Zodra het project mbt de testamenten van Jan de Vicq is afgerond zal de google maps kaart met data hier gedeeld worden.

Tags

18e eeuwAdressenTestament
Deel artikel

     
Geplaatst op

8 oktober 2019
Auteur

Myrthe Bleeker en Micaela Cabrita da Palma
Tags

18e eeuwAdressenTestament
Gerelateerd

Deel artikel

     
   Gerelateerde artikelen